Tôi nên tập trung vào bao nhiêu mục tiêu sống cùng lúc?

Hai hoặc ba là con số thực tế cho một giai đoạn nhất định của cuộc đời. Mục tiêu ý nghĩa đòi hỏi sự chú tâm bền bỉ, và dàn trải bản thân qua nhiều mục tiêu thường làm loãng đi tiến bộ. Chiều sâu thường quan trọng hơn số lượng.

Sự khác biệt giữa mục tiêu và giá trị là gì?

Giá trị là điều bạn quan tâm sâu sắc - như sự sáng tạo, sự kết nối, hay sự đóng góp. Mục tiêu là cách cụ thể bạn thể hiện giá trị đó trong đời thực. Giá trị là chiếc la bàn của bạn; mục tiêu là những con đường cụ thể bạn chọn.

Làm sao để biết một mục tiêu thực sự là của mình hay vay mượn từ người khác?

Hãy tự hỏi liệu bạn có còn muốn nó không nếu không ai khác biết đến, và bạn thật lòng sẵn sàng từ bỏ điều gì để có được nó. Những mục tiêu vay mượn thường mang cảm giác như nghĩa vụ, còn mục tiêu của chính bạn vẫn thấy ý nghĩa ngay cả khi chúng khó khăn.

Tôi nên làm gì nếu chẳng biết mình muốn gì?

Điều đó là bình thường. Sự rõ ràng thường đến từ những thử nghiệm nhỏ và chiêm nghiệm chứ không phải từ việc chờ đến khi cảm thấy chắc chắn. Hãy thử những trải nghiệm mới, để ý cảm nhận với từng cái, và dùng sự tự chiêm nghiệm có cấu trúc để nhận ra những khuôn mẫu về điều gì tiếp thêm năng lượng cho bạn.

Tôi nên xem lại mục tiêu của mình bao lâu một lần?

Một buổi kiểm tra ngắn hàng tháng phù hợp với hầu hết mọi người, cùng một buổi rà soát lớn hơn theo từng mùa. Ý nghĩa là điều chỉnh một cách chân thật khi cuộc sống của bạn thay đổi - không phải để phán xét bản thân, mà để giữ cho mục tiêu phù hợp với con người bạn đang trở thành.

Cách đặt mục tiêu sống thực sự có ý nghĩa

Để đặt ra những mục tiêu sống thực sự có ý nghĩa, hãy bắt đầu bằng việc làm rõ điều bạn thật lòng coi trọng, rồi định hình một số ít mục tiêu thể hiện những giá trị đó trong đời thực. Mục tiêu trở nên ý nghĩa khi chúng xuất phát từ ưu tiên của chính bạn thay vì những kỳ vọng vay mượn. Điều này có nghĩa là công việc bắt đầu từ sự tự chiêm nghiệm chân thật, chứ không phải từ một danh sách việc cần làm. Dưới đây là một cách làm thực tế và vững vàng.

Vì sao phần lớn mục tiêu không thực sự quan trọng

Nhiều mục tiêu tan biến không phải vì chúng ta thiếu kỷ luật, mà vì chúng chưa bao giờ thực sự là của mình. Chúng ta tiếp nhận chúng từ cha mẹ, mạng xã hội, bạn bè, hoặc một hình dung mơ hồ về việc thành công phải trông như thế nào. Một mục tiêu vay mượn từ người khác có thể trông thật ấn tượng nhưng vẫn khiến bạn trống rỗng khi đạt được.

Một mục tiêu có ý nghĩa mang ba đặc điểm:

Nó là của bạn. Nó gắn với điều bạn thực sự quan tâm, chứ không phải điều bạn nghĩ mình nên quan tâm.
Nó chân thật. Nó phù hợp với hoàn cảnh, năng lượng và giai đoạn cuộc sống thực tế của bạn.
Nó có định hướng. Nó chỉ cho bạn một hướng đi, ngay cả khi đích đến chính xác vẫn còn linh hoạt.

Bước 1: Tìm ra giá trị của bạn trước khi tìm mục tiêu

Mục tiêu bắt nguồn từ giá trị. Trước khi quyết định làm gì, hãy làm rõ điều bạn coi trọng. Một cách đơn giản để khơi ra giá trị của mình:

Nhớ lại hai hoặc ba khoảnh khắc bạn cảm thấy tràn đầy sức sống, tự hào, hoặc bình yên sâu sắc. Viết ra khi đó chuyện gì đang diễn ra.
Tìm điểm chung. Đó là sự sáng tạo? Giúp đỡ ai đó? Sự độc lập? Sự thành thạo? Sự kết nối?
Gọi tên ba đến năm giá trị cốt lõi bằng ngôn từ mộc mạc. Chúng sẽ trở thành chiếc la bàn của bạn.

Bạn cũng có thể để ý điều gì thường xuyên khiến bạn khó chịu hoặc tức giận - sự khó chịu thường cho thấy một giá trị đang bị xâm phạm. Nếu sự bất công khiến bạn phẫn nộ, thì công lý có thể là một giá trị cốt lõi đáng để xây dựng mục tiêu quanh đó.

Bước 2: Chuyển giá trị thành hướng đi, không chỉ là công việc

Một giá trị như "phát triển" thì quá trừu tượng để hành động, còn "được thăng chức trước tháng Ba" thì có thể quá hẹp. Hãy nhắm đến lớp giữa - một hướng đi. Ví dụ:

Giá trị: sự kết nối - Hướng đi: xây dựng những tình bạn sâu sắc hơn, ít hơn về số lượng, trong năm nay.
Giá trị: sự sáng tạo - Hướng đi: tự tay làm ra một thứ gì đó mỗi tuần.
Giá trị: sự đóng góp - Hướng đi: dùng công việc của mình để giải quyết một vấn đề mình thực sự quan tâm.

Hướng đi giúp bạn giữ được định hướng ngay cả khi các kế hoạch cụ thể thay đổi. Từ một hướng đi, bạn có thể rút ra một hoặc hai mục tiêu cụ thể với các bước hành động rõ ràng.

Bước 3: Chọn ít, đừng chọn nhiều

Mục tiêu ý nghĩa đòi hỏi sự chú tâm, mà sự chú tâm thì có hạn. Thay vì một danh sách mười lăm quyết tâm, hãy chọn hai hoặc ba hướng đi trong cuộc sống để tập trung trong giai đoạn tới. Chiều sâu thắng chiều rộng. Khi bạn cố thay đổi mọi thứ cùng một lúc, thường thì bạn chẳng thay đổi được gì.

Bài kiểm tra sự đánh đổi

Với mỗi mục tiêu, hãy tự hỏi một cách chân thật: mình sẵn sàng từ bỏ điều gì để có được nó? Một mục tiêu mà bạn không chịu đánh đổi bất cứ điều gì thì không thực sự là mục tiêu - đó chỉ là một mong ước. Gọi tên cái giá phải trả ngay từ đầu sẽ cho bạn biết liệu nó có thực sự quan trọng với bạn hay không.

Bước 4: Biến mục tiêu thành cụ thể và có thể rà soát

Một khi một hướng đi thấy đúng đắn, hãy chuyển nó thành thứ mà bạn có thể thấy được tiến bộ:

Xác định "tiến bộ" trông như thế nào trong 90 ngày tới.
Nhận ra bước nhỏ tiếp theo ngay lập tức - điều gì đó bạn có thể làm ngay trong tuần này.
Sắp xếp một buổi rà soát ngắn hàng tháng để điều chỉnh, chứ không phải để phán xét.

Việc rà soát quan trọng hơn cả kế hoạch ban đầu. Cuộc sống thay đổi, và một mục tiêu quan trọng vào tháng Giêng có thể cần được định hình lại khi hè đến. Đó không phải là thất bại - đó là sự chân thật.

Bước 5: Phân biệt mục tiêu bản sắc với mục tiêu kết quả

Mục tiêu kết quả phần nào phụ thuộc vào may mắn và người khác (một công việc cụ thể, một mức thu nhập nhất định). Mục tiêu bản sắc là về con người bạn đang trở thành (một người viết mỗi ngày, một người luôn có mặt vì gia đình, một người không ngừng học hỏi). Bạn kiểm soát mục tiêu bản sắc trực tiếp hơn nhiều, và chúng thường tạo ra kết quả như một sản phẩm phụ. Khi có thể, hãy neo mục tiêu của bạn vào bản sắc.

Khi bạn cảm thấy bế tắc hoặc mơ hồ

Nếu bạn không thể gọi tên điều mình muốn, điều đó rất phổ biến và có thể xử lý được. Sự rõ ràng thường đến từ hành động và chiêm nghiệm, chứ không phải từ việc chờ đợi sự chắc chắn. Hãy thử những thử nghiệm nhỏ - tham gia một lớp học, làm tình nguyện, đi theo học hỏi ai đó trong lĩnh vực bạn tò mò - và để ý cảm nhận của mình với từng trải nghiệm. Các công cụ tự chiêm nghiệm có cấu trúc cũng có thể giúp bạn khơi ra những khuôn mẫu mà bạn đã cảm nhận nhưng chưa gọi thành lời. Nếu bạn muốn một điểm khởi đầu có hướng dẫn, bài trắc nghiệm khám phá bản thân của WalkSelf được thiết kế để giúp bạn suy ngẫm về các giá trị và những hướng đi khả dĩ - nó khơi mở những khả năng từ chính suy nghĩ và trực giác của bạn, chứ không dự đoán tương lai của bạn.

Một lời nhắc thực tế

Không có khuôn khổ, bài trắc nghiệm hay cuốn sổ kế hoạch nào có thể đảm bảo một cuộc đời đúng đắn cho bạn. Điều chúng có thể làm là giúp bạn chậm lại đủ để lắng nghe suy nghĩ của chính mình. Những mục tiêu đáng giữ là những mục tiêu vẫn thấy đúng đắn sau khi chiêm nghiệm chân thật - những mục tiêu mà bạn vẫn theo đuổi ngay cả khi không có ai nhìn vào.

Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ: gọi tên một giá trị, chọn một hướng đi, thực hiện một hành động trong tuần này. Những mục tiêu ý nghĩa được xây dựng từng bước chân thật một.